Op-ed by 4TU.Ethics member Neelke Doorn in Dutch newspaper Financieel Dagblad on flood insurance

On Friday September 22, 2017, The Dutch newspaper FD published an op-ed written by 4TU.Ethics member Neelke Doorn about the proposal to introduce a system of flood insurances in the Netherlands. In this piece, Neelke argues that the Dutch flood risk management system is based on solidarity and that any system for financial compensation for flood damage should also be guided by solidarity. The article is based on Neelke’s Veni-project on the Ethics of Flood Risk Management, funded by the Dutch Organisation for Scientific Research.

See below for the full text in Dutch.

Solidariteit moet vooropstaan bij aanpak van overstromingsschade: Verzekering op vrijwillige basis blijkt te leiden tot grote ongelijkheid tussen bewoners

In de week waarin de orkanen Harvey en Irma razen publiceert het Nederlandse Verbond van Verzekeraars een rapport waarin het pleit voor een verplichte collectieve verzekering voor schade aan huizen en inboedel door overstromingen. De Vereniging Eigen Huis spreekt zich uit tegen een dergelijke collectieve verzekering. Het belangrijkste argument: mensen die zelf geen overstromingsrisico lopen of die hun risico door preventieve maatregelen verlaagd hebben worden hiermee verplicht mee te betalen aan de kosten van mensen die een hoog risico lopen, al dan niet door het nalaten van preventieve maatregelen.

In tegenstelling tot veel andere westerse landen speelt de particuliere verzekeringssector in Nederland nauwelijks een rol in de omgang met overstromingsschade. Sinds 1953 bieden verzekeraars, uit angst voor faillissement, geen dekking meer aan tegen overstromingsschade. Mochten er in Nederland overstromingen optreden, dan voorziet de Wet tegemoetkoming schade bij rampen (Wts) wél in de mogelijkheid van schadevergoeding, maar alleen indien deze schade niet verzekerbaar is. Hoewel er sinds 2013 weer één verzekeraar op de markt is die overstromingsschade durft te verzekeren, wordt er op dit moment nog vanuit gegaan dat overstromingsschade onverzekerbaar is en zal eventuele schade door de Wts vergoed worden. Mocht er een ruim toegankelijk stelsel van particuliere overstromingsverzekeringen komen, dan zal dit risico voor de Wts wellicht als verzekerbaar worden geacht. De vraag is dus of het wenselijk is dat er zo’n verzekeringsstelsel komt.

Uit het oogpunt van dekking en efficiëntie lijkt er weinig reden te zijn om te kiezen voor een systeem van particuliere overstromingsverzekeringen. Onderzoek in het Verenigd Koninkrijk, dat hierin voorop loopt, wijst uit dat een particulier verzekeringsstelsel niet leidt tot een betere dekking. Zo blijken verzekeraars zich vooral te richten op lucratieve locaties waar het overstromingsrisico relatief laag is. Een recent verzekeringsprogramma dat moet voorzien in een betere dekking wordt bekritiseerd omdat het nodeloos complex en duur is.

Daarnaast is het de vraag of een systeem van particuliere verzekeringen tot een wenselijke verdeling van kosten en baten leidt. In veel landen met een particulier verzekeringssysteem is de keuze tussen een verplicht en een niet-verplicht systeem veelal het grootste punt van controverse. In alle landen waarin verzekering plaatsvindt op vrijwillige basis blijkt dit te leiden tot een grote ongelijkheid tussen bewoners die zich wel en bewoners die zich geen overstromingsverzekering kunnen veroorloven. Het Nederlandse overstromingsrisicobeleid kenmerkt zich door een hoge mate van solidariteit, waarbij de risico’s en lasten door alle inwoners worden gedragen. De achterliggende gedachte is dat eventuele overstromingen ontwrichtend zijn voor het hele land en dat de risico’s en lasten om die reden collectief gedragen moeten worden. Nederland kent sinds januari 2017 een nieuwe normering, waarbij voor iedereen een zogenaamde basisveiligheid wordt gehanteerd: iedere burger krijgt ten minste een beschermingsniveau dat overeenkomt met een kans op overlijden als gevolg van overstromingen van eens in de 100.000 jaar. Voor gebieden met een hogere economische waarde wordt een hoger beschermingsniveau gehanteerd. Nu zijn regionale verschillen in de mate van overstromingsbescherming niet per se strijdig met solidariteit en is het verdedigbaar gebieden met een relatief lage economische waarde niet strenger te beschermen dan strikt economisch verantwoord. Een dergelijke differentiatie zou echter wél strijdig zijn met het uitgangspunt van solidariteit indien bewoners van deze minder beschermde gebieden hun overstromingsschade niet vergoed zouden krijgen. Bij een systeem van vrijwillige verzekeringen is deze vergoeding niet gegarandeerd omdat niet iedereen zich zo’n verzekering kan veroorloven.

In Nederland zijn overstromingen door de sterke inzet op preventie gelukkig een zeldzaamheid. Op dit moment lijkt er noch vanuit het oogpunt van efficiëntie noch vanuit het oogpunt van solidariteit behoefte te zijn aan een systeem van particuliere overstromingsverzekeringen. Dit verandert mogelijk indien de Wts wordt herzien of niet toereikend blijkt. In dat geval is een collectief systeem te verkiezen boven een vrijwillig systeem, omdat dat laatste het solidariteitsbeginsel van ons overstromingsrisicobeleid ondermijnt. En juist de recente beelden uit Houston laten zien hoe ontwrichtend deze overstromingen zijn en hoe belangrijk dus solidariteit.